بنياد پژوهشهاى قرآنى حوزه و دانشگاه

68

قرآن و طب ( مجموعه مقالات ) ( فارسى )

است كه در مقايسه با هر جايگزينى نتايج مطلوبى داشته باشد . بنتام ( Jeremy Bentham ) از فلاسفه قرن هيجدهم از قائلين به اين نظريه مىباشد . سودگرايى در قاعده Rule - Utilitarianism : تنها به نتايج و عواقب مفيد هر عمل نگاه نمىكند ، بلكه كل قوانين اخلاقى مد نظر است كه براى تامين و تضمين بيشترين فايده طراحى شده‌اند و هر عمل براساس ميزان تطابق با آن ارزيابى مىشود . اين تئورى معتقد است كه انسان بايد براساس قاعده‌اى عمل كند كه در صورت پيروى همگانى از آن ، بيشترين فزونى خوب بر بد را با در نظر گرفتن همه افراد ، در بر داشته باشد . در حقيقت تعيين قواعدى براى تعيين سودمندى اعمال ضرورى دانسته شده ، عملى اخلاقى است كه با قانونى كه عموما نتيجه خوبى داشته است مطابقت داشته باشد . ميل ( John Stuart Mill ) از قائلين به اين نظريه مىباشد . هر دو شكل سودگرايى براى مفاهيم خوب و بد و بر قابليت ما در محاسبه ميزان هريك متكى مىباشد . مكتب سودمندى در درجه اول درستى يا نادرستى يك عمل را براساس نتيجه آن ارزيابى مىكند . يك مشكل عمده اين است كه بسيارى از نتايج اعمال ، در زمان انجام براى ما مشخص و آشكار نيست . مشكل دوم اين است كه اين تئورى ممكن است به اتخاذ تصميم هايى منجر شود كه با خواسته‌هاى بيمار منطبق نيست . تئورى وظيفه‌گرا Deontology : اين عبارت از واژه يونانى « Deon » به معنى وظيفه ( Duty ) استخراج شده و تحت عناوين Rule - based يا Duty - based ethics هم نام برده شده است . اساس اين تئورى بر « وظيفه » استوار است . اين نظريه اظهار مىدارد ، انجام اعمال صرف نظر از عواقب و نتايج آنها تنها برحسب وظيفه الزامى و اجبارى است . وظيفه ، مسئوليت ، عملكرد صحيح ، الزامات اخلاقى هستند كه در تمام موارد بدون توجه به عواقب و نتايج غير قابل انعطاف به كار مىروند . مكتب اصالت وظيفه يا تكليف ، به وجود احكام بديهى نظرى